Miejsca Pamięci i Martyrologii

Adres:
ul. Więźniów Oświęcimia
32-600 Oświęcim
1.4 km od centrum
GPS: 50°01’53″N 19°12’15″E

„Zbiorowa mogiła około 700 więźniów obozu zagłady Auschwitz, zamordowanych w ostatnich dniach istnienia obozu”.
W lutym 1945 r. pochowano tu zwłoki ofiar KL Auschwitz zamordowanych podczas ewakuacji obozu.

Adres:
ul. Chemików
32-600 Oświęcim
2.4 km od centrum
GPS: 50°02’02″N 19°15’13″E

Pomnik został odsłonięty w styczniu 1966 r. Upamiętnia on śmierć 30 tys. więźniów pracujących w zakładach koncernu I.G. Farben – produkującego tu metanol i kauczuk – w latach 1941-45. (31.10. 1942 założono na obrzeżach wsi Monowice podobóz Lager IV, zwany później  Auschwitz III Aussenlager, a od listopada 1944r. Konzentrazionslager Monowitz).

Podobóz, a od listopada 1943 r. obóz koncentracyjny, któremu podlegały wszystkie „przemysłowe” podobozy istniejące w ramach kompleksu Auschwitz. Utworzony został na terenie wysiedlonej i zburzonej polskiej wsi Monowice, w miejscu przewidzianym wcześniej dla jednego z dziesięciu obozów barakowych, projektowanych dla robotników przymusowych IG Farben. Pierwszych ok. 2 tys. więźniów przeniesiono do niego z końcem października 1942 r., po czym stan obozu uzupełniano do: 6 tys. w 1943 r. i niemal 11 tys. późnym latem 1944 r.
(źródło: http://auschwitz.org)

Adres:
ul. Obozowa 7
32-620 Brzeszcze
8.3 km od Muzeum Auschwitz I
GPS: 49.972653, 19.136907

Niemcy utworzyli w podoświęcimskich Brzeszczach podobóz Jawischowitz, który należał do kompleksu Auschwitz. Więźniowie pracowali w kopalni węgla. Obóz pochłonął kilka tys. osób.
Współcześnie o byłym podobozie Jawischowitz przypomina budynek łaźni. W miejscu, które zajmował plac apelowy, zachowała się też oryginalna betonowa latarnia.

Podobóz założony na terenie wsi Jawiszowice (niem. Jawischowitz). Osadzeni w nim więźniowie pracowali w dwóch zakładach wydobywczych kopalni węgla kamiennego 'Brzeszcze’ usytuowanych na terenie miejscowości Brzeszcze i Jawiszowice. Obóz rozpoczął funkcjonowanie w połowie sierpnia 1942 r., gdy na podstawie umowy zawartej między właścicielem kopalni, koncernem Reichswerke Herman Göring, a WVHA skierowano do niego z Auschwitz grupę 150 Żydów francuskich.
Ze względu na liczbę więźniów Jawischowitz należał do największych podobozów Auschwitz: w czerwcu 1944 r. przebywało w nim 2,5 tys. więźniów, głównie Żydów z: Polski, Francji, Niemiec, Holandii, Włoch i Węgier. Prócz nich w podobozie osadzono również m.in. Polaków, Rosjan i Niemców. Na przełomie 1943/44 r. w skład załogi wchodziło co najmniej 70 esesmanów. Kierownikami podobozu byli SS-Unterscharführer Wilhelm Kowol, a następnie SS-Hauptscharführer Josef Remmele. Podobóz był otoczony ogrodzeniem z drutu kolczastego pod napięciem. Znajdowało się w nim kilkanaście w większości drewnianych baraków.
(źródło: http://auschwitz.org)

Adres:
ul. Piwniczna
32-600 Brzezinka
50°01’51.6″N 19°11’15.9″E

Judenrampe — rampa kolejowa usytuowana w połowie drogi między obozami Auschwitz i Birkenau. Używana była do rozładunku wagonów, głównie towarowych, w których zwożeni byli więźniowie w większości narodowości żydowskiej, z całej okupowanej Europy. Na Judenrampie odbywała się selekcja przybyłych ofiar, które rozdzielano na dwie grupy – pierwsza wysyłana była do ciężkiej pracy, druga do natychmiastowej zagłady.
Obecnie na odrestaurowanej w 2004 r. rampie stoją dwa autentyczne wagony z lat wojennych.

Ekspozycja obejmuje część torów i centralną część rampy, związaną z rozładunkiem transportów i selekcjami. Na torach ustawione zostały dwa oryginalne bydlęce wagony kolejowe, jakimi naziści transportowali ludzi do Auschwitz: wagon kolei francuskich SNCF, pochodzący z przełomu XIX i XX wieku, oraz wagon kolei niemieckich z 1917 roku.

Upamiętnione miejsce, choć obecnie już tylko w niewielkim stopniu zachowane w stanie oryginalnym, posiada ogromne znaczenie w pamięci narodów, jak i historii obozu. Od wiosny 1942 do połowy maja 1944 roku na „Judenrampe” naziści przywieźli transporty z ponad pół milionem Żydów z całej Europy, a także kilkudziesięcioma tysiącami Polaków, głównie więźniów politycznych, Romów i przedstawicieli innych narodów.
(źródło: http://auschwitz.org)

Adres:
Cmentarz Parafialny
ul. Generała Jarosława Dąbrowskiego
32-600 Oświęcim
50.038258, 19.227397

Pomnik Poległych Żołnierzy podczas I i II Wojny Światowej  —  wzniesiony w 1985 roku, a w 1993 umieszczono w nim stylizowanego orła białego w koronie, trzymającego w szponach wstęgę z datami 1919-1921.

Adres:
ul. Generała Jarosława Dąbrowskiego (obok siedziby Urzędu Skarbowego)
32-600 Oświęcim
50.038907, 19.222954

Pomnik Ku Czci Odzyskania Niepodległości przez Państwo Polskie. Odsłonięty 11.11.1998r – inicjator: Józef Janeczko (Towarzystwo Miłośników Ziemi Oświęcimskiej.

W 2018 roku pomnik został zrekonstruowany. Orzeł, który trzyma w szponach napis „Bóg. Honor. Ojczyzna” został odlany z brązu. Na cokole jest napis Pomnik Niepodległości. Sylwetka orła, podobnie jak napis, jest podświetlona.

Adres:
Plac Tadeusza Kościuszki
32-600 Oświęcim
50.03842, 19.227397

Symboliczny pomnik Nieznanego Żołnierza postawiono w 1925 roku na placu Tadeusza Kościuszki. W 1927 roku przeniesiono tu płytę z pomnika wzniesionego dwa lata wcześniej ku czci żołnierzy poległych podczas I wojny światowej. W czasie II wojny światowej płytę usunięto. W 1945 roku ustawiono ją na Rynku Głównym przy ścianie niemieckiego bunkra, a wizerunek orła pozbawiono korony. 11 listopada 1992 roku uroczyście odsłonięto tu pomnik, od tego czasu nazywanego Grobem Nieznanego Żołnierza. Ułożono też replikę pierwotnej płyty z 1925 roku, u podnóża krzyża wmurowano cztery urny z ziemią przywiezioną z cmentarza Orląt Lwowskich i miejsca zamordowania oficerów w Katyniu oraz pól bitewnych pod Rajskiem i Proszowicami. Odbywają się tu patriotyczne uroczystości.